Facebookta Paylaş Tweetle

Ayçiçek Yağı Sağlıklı mı?

Tarih
11 ARA 2021
Yazar

Ayçiçek Yağı Sağlıklı mı?

Bu makale, farklı ayçiçek yağı türlerini, potansiyel yararlarını ve olumsuz yanlarını ve diğer yaygın yemeklik yağlarla nasıl karşılaştırıldıklarını vurgulamaktadır.

Ayçiçek yağı, Helianthus annuus bitkisinin tohumlarının preslenmesiyle elde edilir. Kalp sağlığına fayda sağlayabilecek doymamış yağlar içerdiğinden genellikle sağlıklı bir yağ olarak lanse edilir. Bununla birlikte, ayçiçek yağının potansiyel faydaları, türüne ve besin bileşimine bağlıdır. Ayrıca çok fazla ayçiçek yağı kullanmak sağlığınıza zarar verebilir.

 

Ayçiçek yağı çeşitleri

Amerika Birleşik Devletleri'nde, tamamı farklı yağ asidi bileşimleri üretmek üzere yetiştirilen ayçiçeği tohumlarından yapılan dört çeşit ayçiçek yağı vardır. Bunlar arasında yüksek linoleik (%68 linoleik asit), orta oleik (NuSun, %65 oleik asit), yüksek oleik (%82 oleik asit) ve yüksek stearik/yüksek oleik (Nutrisun, %72 oleik asit, %18 stearik asit) bulunur. İsimlerinden de anlaşılacağı gibi, bazı ayçiçek yağları linoleik veya oleik asitte daha yüksektir.

Yaygın olarak omega-6 olarak bilinen linoleik asit, karbon zincirinde iki çift bağ bulunan çoklu doymamış bir yağ asididir. Bu arada, oleik asit veya omega-9, bir çift bağa sahip tekli doymamış bir yağ asididir. Bu özellikler onları oda sıcaklığında sıvı hale getirir.

Linoleik ve oleik asit hem vücut için enerji kaynaklarıdır hem de hücre ve doku gücüne katkıda bulunur. Bununla birlikte, pişirme sırasında ısınmaya farklı şekillerde tepki verirler ve bu nedenle sağlığınız üzerinde farklı etkileri olabilir.

Yüksek stearik/yüksek oleik ayçiçek yağı (Nutrisun) ayrıca oda sıcaklığında katı olan ve farklı mutfak uygulamalarına sahip doymuş bir yağ asidi olan stearik asit içerir. Bu tür ayçiçek yağı evde yemek pişirmek için değildir ve bunun yerine paketlenmiş gıdalarda, dondurmalarda, çikolatada ve endüstriyel kızartmalarda kullanılabilir.

Tüm ayçiçek yağları %100 yağdır ve hücreleri yaşa bağlı hasarlardan koruyan yağda çözünen bir besin olan E vitamini içerir. Ayçiçek yağları protein, karbonhidrat, kolesterol veya sodyum içermez.

 

Olası faydaları

Ayçiçek yağının iddia edilen tüm faydaları, özellikle %80 veya daha fazla oleik asit içerenler olmak üzere yüksek oleik çeşitlerle ilişkilidir. Bazı araştırmalar, oleik asit gibi tekli doymamış yağ asitleri açısından zengin bir diyetin yüksek kolesterol seviyelerini ve dolayısıyla kalp hastalığı riskinizi düşürmeye yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.

15 sağlıklı yetişkin üzerinde yapılan bir araştırma, 10 hafta boyunca yüksek oleik ayçiçek yağından zengin bir diyet yiyenlerin, benzer miktarda doymuş yağ içeren bir diyet yiyenlere kıyasla kan LDL (kötü) kolesterol ve trigliserit düzeylerinin önemli ölçüde daha düşük olduğunu buldu.

Kan lipid düzeyi yüksek 24 kişide yapılan bir başka çalışmada, 8 hafta boyunca yüksek oleik ayçiçek yağı içeren bir diyet tüketmenin, ayçiçek yağı içermeyen bir diyete kıyasla HDL (iyi) kolesterolde önemli artışlara yol açtığı gözlemlendi.

Diğer çalışmalar, Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) yüksek oleik ayçiçek yağı ve benzer yağ asidi bileşimine sahip ürünler için nitelikli bir sağlık iddiasını onaylamasına yol açan benzer sonuçlar ortaya koymaktadır. Bu, yüksek oleik ayçiçek yağının doymuş yağlar yerine kullanıldığında kalp hastalığı riskini azaltmaya yardımcı olabilecek bir gıda olarak etiketlenmesini sağlar.

Yine de ayçiçek yağının olası kalp sağlığı yararlarını destekleyen kanıtlar yetersizdir ve daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

 

Olumsuz etkileri

Ayçiçek yağının sağlığa yararları olduğunu gösteren bazı kanıtlara rağmen, olumsuz sağlık sonuçlarıyla bağlantılı olabileceğine dair endişeler var.

Yüksek omega-6 içeriği

Yüksek oleik olmayan ayçiçek yağı çeşitleri daha fazla omega-6 olarak da bilinen linoleik asit içerir.

Amerika Birleşik Devletleri'nde en yaygın olarak kullanılan çeşitlerden biri olan orta oleik (NuSun) ayçiçek yağı, %15-35 oranında linoleik asit içerir.

Omega-6, insanların diyetlerinden alması gereken esansiyel bir yağ asidi olsa da, çok fazla tüketmenin vücutta iltihaplanmaya ve ilgili sağlık sorunlarına yol açabileceğine dair endişeler var. Bunun nedeni, linoleik asidin inflamatuar bileşikler üretebilen araşidonik aside dönüştürülmesidir.

Bitkisel yağlardan linoleik asidin aşırı tüketimi, anti-inflamatuar omega-3 yağ asitlerinin alımının azalmasıyla birleştiğinde – Amerikan gıdalarında yaygın olarak görülen bir dengesizlik – olumsuz sağlık etkilerine yol açabilir.

Özellikle hayvan çalışmaları, vücutta omega-6'dan üretilen araşidonik asidin, inflamatuar belirteçleri ve kilo alımını ve obeziteyi teşvik eden sinyal bileşiklerini artırabileceğini düşündürmektedir.

Oksidasyon ve aldehitler

Ayçiçek yağının bir diğer olumsuz yönü, derin kızartma uygulamalarında olduğu gibi tekrar tekrar 180°C'ye ısıtıldığında potansiyel olarak toksik bileşikler salmasıdır.

Ayçiçek yağı, tütmeye ve bozulmaya başladığı sıcaklık olan yüksek bir duman noktasına sahip olduğu için genellikle yüksek ısıda pişirmede kullanılır. Bununla birlikte, araştırmalar, yüksek bir duman noktasının, bir yağın ısı altındaki kararlılığına karşılık gelmediğini göstermektedir.

Bir çalışma, üç tür kızartma tekniğinde diğer bitki bazlı yağlarla karşılaştırıldığında, yemek pişirme dumanına en yüksek miktarda aldehit salan ayçiçek yağı olduğunu buldu. Aldehitler, DNA ve hücrelere zarar verebilen ve dolayısıyla kalp hastalığı ve Alzheimer gibi durumlara katkıda bulunabilen toksik bileşiklerdir. Ayçiçek yağı ısıya ne kadar uzun süre maruz kalırsa, o kadar fazla aldehit yayar. Bu nedenle, tavada kızartma gibi nazik, düşük ısıda pişirme yöntemleri ayçiçek yağının daha güvenli kullanımı olabilir.

Ayrıca, farklı türler arasında yüksek oleik ayçiçek yağı, yüksek ısıda kızartma ve pişirmede kullanıldığında muhtemelen en kararlı çeşittir.

 

Ayçiçek yağı ve yaygın pişirme yağları

Mevcut araştırmalara göre, az miktarda yüksek oleik ayçiçek yağı tüketmek kalp sağlığı için marjinal faydalar sağlayabilir. Yüksek linoleik veya orta oleik (NuSun) ayçiçek yağları muhtemelen aynı faydalara sahip değildir ve ayrıca yüksek sıcaklıklarda derin kızartma sırasında tehlikeli bileşikler üretebilir.

Öte yandan, zeytin ve avokado yağları da tekli doymamış oleik asit bakımından zengindir ancak ısıtıldığında daha az toksiktir.

Ek olarak, yüksek oleik ayçiçeği, kanola ve palmiye yağları gibi çoklu doymamış yağ asitleri bakımından düşük olan yağlar, yüksek linoleik ayçiçek yağına kıyasla pişirme sırasında daha stabildir.

Bu nedenle, ayçiçek yağı küçük miktarlarda uygun olabilirken, diğer bazı yağlar daha fazla fayda sağlayabilir ve daha yüksek ısıda pişirme sırasında daha iyi performans gösterebilir.

 

Özetle;

Yüksek oleik ayçiçek yağının kalp sağlığı için bazı faydalar sağladığı düşünülmektedir.

Bununla birlikte, ayçiçek yağının zamanla daha yüksek sıcaklıklara ısıtıldığında toksik bileşikler saldığı gösterilmiştir. Bazı çeşitler ayrıca omega-6'da yüksektir ve fazla tüketildiğinde vücutta iltihaplanmaya katkıda bulunabilir.

Genel olarak, düşük ısılı uygulamalarda ayçiçek yağı kullanmak muhtemelen iyidir. Avokado ve zeytinyağı da pişirme sırasında daha stabil olabilecek iyi seçenekler olabilir.

Sonuç olarak, farklı uygulamalar için çeşitli yağlar kullanmak, genel diyetinizdeki yağ türlerinin daha iyi dengelenmesine neden olabilir.

Bu Yazı Toplam 68 Defa Okunmuştur.


BENZER KONULAR

 

Yorum Yap


YEMEK


REKLAM